Blisko 50 pacjentów w 48 godzin. Wielkoskalowe manewry ratownictwa medycznego

Samodzielnie zbudowana baza medyczna, dziesiątki symulowanych przypadków, ewakuacje, zdarzenia masowe i współpraca z lokalnymi służbami. W dniach 23–25 października zespół ratunkowy Polskiej Misji Medycznej (PMM EMT) wziął udział w wielkoskalowych manewrach, które sprawdzały gotowość do działania w warunkach katastrofy humanitarnej. Przez kilkadziesiąt godzin zespół działał tak, jakby rzeczywiście znalazł się w kraju dotkniętym katastrofą. W ciągu 48 godzin udzielono pomocy blisko 50 pozorowanym pacjentom, a scenariusze obejmowały szerokie spektrum stanów nagłych — od urazów i ciężkich zachorowań po zdarzenia masowe, ewakuacje i zagrożenia bezpieczeństwa personelu. Manewry były zwieńczeniem ponad czterech miesięcy przygotowań organizacyjnych. Była to pierwsza symulacja PMM EMT na tak dużą skalę, z tak szerokim udziałem podmiotów zewnętrznych.

Ćwiczenia rozgrywały się w realiach fikcyjnej Górskiej Republiki Ałdarii, dotkniętej katastrofą spowodowaną intensywnymi opadami, gwałtownymi powodziami i osuwiskami. Zniszczone drogi, ograniczona dostępność transportu, przerwane łańcuchy dostaw i przeciążony system ochrony zdrowia utrudniały niesienie pomocy poszkodowanym.

Scenariusz zakładał konieczność działania w warunkach ograniczonych zasobów, przy niepełnych informacjach i zmieniającej się sytuacji terenowej. Zespół musiał uwzględniać zarówno stan pacjentów, jak i bezpieczeństwo transportu oraz dostępność bardziej specjalistycznej pomocy.

Takie założenia pozwoliły sprawdzić nie tylko umiejętności kliniczne medyków, lecz także zdolność do planowania działań, podejmowania decyzji pod presją i współpracy z innymi podmiotami.

Jednym z kluczowych elementów manewrów było samodzielne rozwinięcie bazy medycznej — od rozstawienia obozu po uruchomienie zaplecza niezbędnego do prowadzenia działań. Zespół zorganizował własną logistykę, aptekę, zaplecze sanitarne i stanowisko koordynacji działań, a członkowie zespołu nocowali w namiotach.

Co szczególnie wymagające, pierwsze zdarzenie masowe nastąpiło jeszcze podczas rozwijania bazy, zanim osiągnięto pełną gotowość operacyjną. Konieczne było więc równoległe prowadzenie prac organizacyjnych i przyjmowanie pacjentów.

Działania realizowano zgodnie z założeniami standardu Światowej Organizacji Zdrowia WHO EMT Type 1 Fixed. Jest to model mobilnej placówki medycznej przeznaczonej przede wszystkim do udzielania pomocy ambulatoryjnej, z możliwością stabilizacji pacjentów i organizacji dalszego transportu, zależnie od potrzeb i możliwości zespołu.

W ciągu 48 godzin zespół mierzył się z niemal pełnym przekrojem sytuacji, które mogą wystąpić podczas katastrofy. Symulowane przypadki obejmowały między innymi wstrząsy kardiogenne, sepsę, zatrucia środkami fosforoorganicznymi, ostre zapalenie trzustki, ciężkie zakażenia, krwotok poporodowy, złamania, urazy wielonarządowe oraz nagłe zatrzymania krążenia.

Najmłodszy pozorant miał 14 miesięcy, a najdłuższa pojedyncza symulacja trwała 14 godzin.

W trakcie manewrów przeprowadzono dwa scenariusze zdarzeń masowych — na początku i pod koniec ćwiczeń. Zespół musiał dokonywać segregacji medycznej, ustalać priorytety leczenia i podejmować decyzje dotyczące dalszego postępowania z pacjentami przy ograniczonych zasobach.

Ćwiczono również wydobycie poszkodowanego z wraku samochodu po wypadku w rejonie osuwiska, ewakuacje oraz udzielanie pomocy w warunkach zagrożenia bezpieczeństwa. Jeden ze scenariuszy obejmował symulowany napad na zespół, a inny — udzielenie pomocy pacjentowi po akcie samosądu.

Manewry nie ograniczały się do działań w obozie medycznym. Zespół realizował również zadania wyjazdowe, współpracując z lokalnymi instytucjami i podmiotami zaangażowanymi w ćwiczenia.

Wśród nich znalazły się działania związane z ewakuacją mieszkańców Domu Seniora „Leśna Polana”, organizacją punktów badań profilaktycznych dla lokalnej społeczności oraz pozyskiwaniem potrzebnych leków i zasobów. W ćwiczeniach uwzględniono także wizyty przedstawicieli lokalnych władz i dziennikarzy.

Ważnym elementem była komunikacja z podmiotami zewnętrznymi oraz koordynowanie działań w zmieniającej się sytuacji. Oprócz pracy medycznej zespół ćwiczył więc również współpracę, obieg informacji i logistykę niezbędną do prowadzenia operacji humanitarnej.

Manewry miały znaczenie nie tylko w kontekście międzynarodowych działań humanitarnych. Zespół ratunkowy Polskiej Misji Medycznej jest podmiotem ochrony ludności przy Wojewodzie Małopolskim, a ćwiczenia stanowiły również element przygotowania do samodzielnego działania na terytorium Polski w przypadku katastrofy lub innej sytuacji kryzysowej.

Wielogodzinne symulacje pozwoliły sprawdzić procedury, rozwijać umiejętności zespołu i doskonalić standardowe procedury operacyjne (SOP). Ważnym doświadczeniem było także równoległe prowadzenie działań medycznych, logistycznych i koordynacyjnych, gdy liczba pacjentów i charakter zdarzeń nie były z góry znane.

„Podczas katastrofy liczy się nie tylko wiedza medyczna. Równie ważne są sprawna organizacja, umiejętność podejmowania decyzji w warunkach niepewności i współpraca z innymi służbami. Takie ćwiczenia pozwalają nam sprawdzić te elementy w praktyce i lepiej przygotować się do niesienia pomocy tam, gdzie będzie ona najbardziej potrzebna” – mówi Ewa Piekarska-Dymus, Prezes PMM. 

Realizacja manewrów była możliwa dzięki zaangażowaniu organizacji, służb, instytucji i partnerów, którzy wspierali ćwiczenia na różnych etapach.

Polska Misja Medyczna dziękuje wszystkim zaangażowanym podmiotom za współpracę, udostępnione zasoby, wsparcie organizacyjne i udział w budowaniu gotowości do reagowania na sytuacje kryzysowe.

Partnerzy i podmioty zaangażowane w manewry:

• Stowarzyszenie NOVIGO

• VASCO-electronics

• Sky Access Team S.C.

• BLS Academy

• Maltańska Służba Medyczna Oddział Krzeszowice

• OSP Stare Bukowno

• Stowarzyszenie Taktyczno-Strzeleckie S.T.S.

• Grupa Ratownictwa PCK Kraków

• Dom Seniora „Leśna Polana”

• Bera Phantoms

• Jednostka Strzelecka nr 2092 w Tarnowie

• Humanosh Emergency Medical Team

• Medyk Rescue Team

• Ranger Survival Club

• Fundacja MSAR POLAND

• Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Rybniku

• Sklep z odzieżą używaną Maria Ochnio

• Leśnictwo Bukowno

• Nadleśnictwo Olkusz

• Parafia pw. św. Andrzeja Boboli w Bukownie

• Apteka Zdrowie